Trablusgarp Savaşı

Trablusgarp Savaşı

Trablusgarp Savaşı
Sanayi Devrimi sonucu büyük devletler sömürge yarışına girmiş ve kendilerinden güçsüz devletlerin topraklarını sömürmeye başlamıştı. Bu devrimden en fazla etkilenen ülkelerden biri Osmanlı'ydı. Öyle ki son çeyrek asırda Mısır'ı ve Kıbrıs'ı; İngiltere Cezayir'i Fransa; Boğdan ve Eflak'ı ise Rusya işgal etmişti. Bu ülkeler arasında sömürge yarışında geri kalan İtalya ise hasta adam olarak nitelendirilen Osmanlı'nın Afrika'da kalan son toprak parçası Trablusgarp'a göz dikmişti. Ne var ki Sultan Abdülmecid Dönemi'nde büyük fedakarlıklarla kurulan dünyanın en iyi 3.donanması Sultan Abdülhamid Dönemi'nde isyan çıkarma ihtimaline karşı Donanma Haliç Kıyılarında terk edilmeye bırakılmıştı, Mısır'da İngiltere işgali altında olduğu için Osmanlı yardım gönderemiyordu.


Savaş Öncesi devletlerin durumu


Osmanlı
Osmanlı Devleti'nde savaş öncesi büyük bir kaos hakimdi. Sultan 2.Abdülhamid'e yoğun baskılarla 24 Temmuz 1908'de 2.Meşrutiyet ilan ettirilmiş ilerleyen süreçte iktidarı Enver Paşa önderliğindeki İttihat ve Terakki gelmişti. İttihat ve Terakki hükümeti Meşrutiyet'i ilan etmesinin ardından Sultan Abdülhamid'i tahttan indirmiş yerine Sultan Reşat'ı geçirmişti.Tüm bu olaylar yaşanırken Bulgaristan bağımsızlığını ilan etmiş, Rusya'nın araya girmesiyle Osmanlı bu durumu kabullenmek zorunda kalmıştı. 

İtalya
İtalya'da ise 1911 yılının siyasi birliğin sağlanmasının 50.yıl dönümü olması nedeniyle ülkede büyük bir sevinç ve coşku hakimdi. İtalyan başbakan Trablusgarp'ı Osmanlı'dan almayı parti propagandasının 3.sırasına koymuştu. Tüm Avrupa'da bu konuda görüş birliği oluşmuş durumdaydı.

 


Savaş Başlangıcı
İtalyanlar hızlı davranıp daha Osmanlı'ya resmi olarak savaş ilanında bulunmadan Trablusgarp önlerine gelmişti ve Osmanlı'ya karşı ayaklanan Şeyh İdris'i de kullanarak oldukça ilerleme kaydetmişlerdi. O sırada toplantıda bulunan hükümet üyeleri arasında ise işgale karşı çıkmama fikri hakimdi. Çünkü savaşın uzamasının can ve mal kaybından başka bir işe yaramayacağı düşünülüyordu. Ancak ne olursa olsun Osmanlı devleti Trablusgarp'ı savaşmadan bırakamazdı. Bunun için Enver Paşa, Mustafa Kemal, Nuri Conker ve Fethi Okyar gibi Osmanlı subayları kendi aralarında örgütlenip sahte kimliklerle Trablusgarp'ı savunmak için yola koyulmuştu. Tüm bunlar yaşanırken İtalya arkasına Fransa'nın da desteğini alarak Osmanlı'ya resmi olarak savaş ilan etmişti. Trablusgarp'ı uzun süre 5.000 civarı askerle savunan Osmanlı daha fazla direnememiş ve 5 Ekim günü Trablus'tan çekilmek zorunda kalmıştı. Fakat kente Enver Bey ve Mustafa Kemal'in gelmesiyle savaşta oluşan rüzgar tersine dönmüş, Osmanlı orduları yaptığı başarılı savunmayla İtalyan ordusunu geri püskürtmüştü. Savaşın uzamasıyla İtalya başka çözümler aramaya başladı ve Osmanlı'nın can damarı olan Çanakkale Boğazı'nı bombaladı. Fakat bir süre sonra geri çekilmek zorunda kaldı. Savaşın Trablusgarp'ta kirlenmesi üzerine İtalya Beyrut'a saldırmaya karar verdi, fakat burada da üstünlüğü sağlamayınca On İki Adaları işgal etti. Akabinde Balkan Savaşlarının başlamasıyla Osmanlı barışa mecbur oldu.

Image result for trablusgarp savaşı öncesi devlet durumları


 

İsviçre'de Lozan'in bir semti olan Uşi (Ouchy)'de imzalanan antlaşmaya göre,

*Osmanlı İmparatorluğu, Trablusgarp ve Bingazi'deki kuvvetlerini çekecek ve buraları İtalya'ya bırakacak
*Osmanlı İmparatorluğu, Trablusgarp'taki Müslümanların haklarını koruyacak.
*İtalya Krallığı, On İki Ada'yı Osmanlı İmparatorluğu'na geri verecekti. Ancak Osmanlı İmparatorluğu, Balkan Savaşları'nda On İki Ada'yı Yunanistan'a kaptırma endişesi içinde kaldığı için adaları, savaştan sonra geri almak şartıyla İtalya'ya verdi. Ancak İtalya, Balkan Savaşları bitmesine rağmen adaları kendi topraklarına kattığını ilan etti. Bu antlaşmaya Osmanlı Kuzey Afrika'da kalan son toprak parçasını kaybetmişti.