Sinemanın Tarihi ,Önemi ve İnsanı Etkileri

Sinemanın Tarihi ,Önemi ve İnsanı Etkileri
Sinemanın Tarihi ,Önemi ve İnsanı Etkileri
Sinemanın Tarihi ,Önemi ve İnsanı Etkileri
Sinemanın Tarihi ,Önemi ve İnsanı Etkileri

SİNEMANIN TARİHİ,ÖNEMİ VE İNSANA ETKİLERİ

“Sinema, duygular, düşünceler, düşler ve içgüdü dünyalarını anlatmak için en iyi yoldur.” der ünlü yönetmen Luis Bunuel. Doğru mudur bu dediği, gerçekten de nedir bu sinema, onu diğer sanat dallarından ayıran nedir, iyi bir film nasıl insanı etkileyip onu kendi ideoloji pençesine alabilir, bizi bazen ölesiye güldürürken bazen de umutsuzluk ve keder yayıp nasıl da oynayabilir ruh halimizle? İşte Ba-Haberan'ın yeni sinema yazarı olarak elimden geldiği kadar sizlere sinemanın gerçekten ne olduğunu ve kısaca tarihini anlatmaya çalışacağım. Keyifli okumalar...

 

Daha öncesinde birçok çalışma yapılsa da sinemanın doğuşu Lumiere Kardeşler'in 1895 yılında sinematograf adında bir projeksiyon aletiyle Paris'te bir restoranda filmlerini yayınlamalarıyla başladı. İlk kez fotoğrafların akıcı bir şekide hareket ettiğini gören insanların bazıları korktu, bazıları heyecanlandı, bazıları da mutluluk içinde seyretti. Bir tren sahnesinde korkup kendisini atanlardan bile bahsedilir bu ilk gösterimde. İşte her şey böyle başlamıştır. Sinemanın ilk yıllarında marifet, sanat yapmaktan ziyade hareket eden görüntüleri ilk kez izleyen insanları etkileyip gelir elde etmek üzerine kuruludur. Fakat ilerleyen yıllarda dünya üzerinde büyük yankı uyandırıp 1911 yılında kurulan Hollywood ile birlikte sinema alanı günümüzde önemli bir ticaret ve sanat merkezi haline gelerek günümüzdeki şeklini almıştır.

 

Kısaca tarihten bahsettiğime göre ben bu konu hakkındaki görüşlerimi üç başlık altında sunmak istiyorum:

 

1-Sessiz Dönem

Öncüleri Charlie Chaplin, Buster Keaton ve Harold Lloyd olan bu dönem sinemanın en deneysel dönemi olarak geçer ve şuanki çekim tekniklerinin temellerini atar. Sessiz dönem sineması, tamamıyla göstermeye dayalıdır. Sanatçılar abartılı jest ve mimikler ile seyirciyi etkilemeyi amaçlar. Yönetmen anlatacağı hikayeyi en basit şekliyle ele almaya çalışarak durumdan ziyade olaya odaklanır. Hikaye ve alt metin  kısaca yazı olarak ara sahnelerde gösterilir. Bu dönemde benim en çok etkilendiğim ve özellikle bahsetmek istediğim sanatçı hepinizin mutlaka tanıdığı Charlie Chaplin'dir. Chaplin ilk kez filmlerinde sisteme baş kaldırma, kapitalizmi ve siyasi sisteme eleştiri gibi konuları; toplumun içinden hikayeleri komedi ve hiciv üslubuyla ele alarak kısa zamanda toplumun ve günümüzün en sevilen sanatçılarından biri olmuştur. (Daha iyi anlamak için “Modern Times” filmini izlemenizi şiddetle tavsiye ederim.)

 

2-Savaş Dönemi Sinema

1.Dünya Savaşı'nda ilk örneklerini görmeye başladığımız, 2.Dünya Savaşı'nda en parlak dönemini yaşayıp Soğuk Savaş ile birlikte günümüze kadar gelmeyi başaran propaganda amaçlı filmlerdir. Birçoğu sanat açısından pek iç açıcı olmayıp genelde insanların milliyetçilik duyguları üzerinden geçinmeye çalışsa da ortaya iyi işler çıkmamış değildir. Hükümetlerin baskıları üzerine kısıtlı zamanları olan yönetmenler genelde birbirini taklit ederek tekrara düşmüşler. Fakat tekdüze üzerine düşünülmemiş senaryolarla çok fazla film piyasaya sunulmuştur. Sanatçılar özgür değil, devlet çalışanlarının kontrolü altındadır. Karakterler iki boyutludur. İzleyiciyi etkilemek için filmde  ulusal marşlara sıklıkla yer verilir, askerler yüce ve asil insanlar olarak gösterilir, replikler kışkırtıcı ve provokatifdir.

 

3-Altın Dönem ve Modern Dönem sineması

Sinema camiası bu konuda ikiye ayrılsa da çoğu kişi sinemanın altın dönemini 60'ların başı ile  70'lerin sonu olarak görür. Sanatçılar savaş ve devlet baskısından çıkarak yaratıcı işler yapmışlardır. İnsanlar fikirlerini ve eleştirilerini özgürce dile getirebiliyor, Global olarak fikir paylaşımı yapılabiliyordu. Bu dönemde öne çıkan en büyük yönetmenler arasında Stanley Kubrick, Andrei Tarkovsky, Akira Krusawa, Alfred Hitchcock, Martin Scorsese ve Francis Ford Copolla vardır. Bilimkurgu ve fantastik eserler gibi çok sayıda hayal ürünü piyasaya çıkmaktadır. Yeni teknikler, yeni oyuncular ve görsel efektler dönem sinemasını altın çağ seviyesine çıkarmıştır. Günümüz Modern Sinema'sı da bu eserlerin altyapısını kendine katarak teknolojinin de gelişmesiyle ilerlemektedir.

Dönemlerden ve ana fikirlerinden az da olsa bahsettiğime göre gelelim gerçekten sinemanın önemi ve etkisine:

Sinemanın en büyük avantajına bakacak olursak birçok sanat türünün senteziyle bir araya gelmesidir. Bir film hem kullandığı müziklerle, hem repliklerin  edebi ve akıcılığıyla; hem estetik açıdan ışık, renk ve sinematografi aracılığıyla hem müzik albümü hem kitap hem de bir portre olabilir. Aynı zamanda birçok yönetmen filmlerinde sosyolog ve psikologlarla çalışarak filmlerinin psikolojik etkisini arttırıp bize birer hayat dersi veya yol gösterici niteliğinde olabilir veya tam tersini yapıp depresyona ve karamsarlığa da sürükleyebilirler. Sinema diğer sanat dalları gibi evrensel olmalıdır. 2020 Modern Dünya toplumunda artık insanlar farklı ülkelerin kültürüne bu şekilde adapte olabilir ve kaynaşabilir. Tüm karşıt görüşleri bir kenara bırakıp aynı eseri ve karakterleri sevip farklı şekillerde yorumlayabilirler. Bazen kalbimize dokunur, bazen bize ders verir, bazen de sadece keyif aldırır.

İşte bu şekilde ve bu sebeplerden ötürü –tabii daha açıklamadığım birçok yan sebeplerle birlikte- sinema dünya kültür hazinesinin en temel taşlarından biridir ve yıllar geçse de olmaya devam edecektir.

 

Bu yazımda elimden geldiğince sizleri sıkmamaya dikkat ederek yüzeysel bir sinema tarihi, sinemanın insan üzerindeki etkilerini ve sinemanın kısaca önemini anlatmaya çalıştım. Umarım zevkle okuyup beğenmişsinizdir.

 

Kaynaklar:

https://www.wikipedia.org/

http://www.turkedebiyati.org

http://www.sinemaokulu.org

http://indigodergisi.com